Martje van der Ploeg is geboren in februari 1936, geboortehuis Langestraat 34. Later woonde het gezin van Geert van der Ploeg en Aafke Lodewegen vele jaren aan de Noorderweg, nummer 51. Martje heeft na haar schooltijd gewerkt als huishoudelijk hulpje in kapsalon Visser, later bij kapper Bart Beereboom in Zuidhorn. (Het eerste beviel beter dan het laatste…)
In 1956 trouwde Martje met Albert (‘Appie’) Rosema uit Grijpskerk, ze kregen twee dochters: Aafke en Dieuwke. Martjes moeder Aafke Lodewegen was bevriend met
dochter Antje van Hindrik de Jager en Harmke Ploeg. Laatstgenoemden dreven vele
jaren “Wasscherij De Meeuw” aan de Noorderweg (nu Buurtsuper Van Esch). Herinneringen van Martje Rosema-van der Ploeg:
reclamebord, een creatie van Hindrik de Jager zelf
Als je “Wasscherij De Meeuw” zegt, dan zeg je in een adem daarmee: Hindrik de Jager. Deze vroege Noordhorner ondernemer had zijn bedrijf gevestigd aan de Noorderweg, het pand dat later werd gekocht door Tj.Trip. Zoon Klaas Trip had hierin zijn supermarkt, waarna Bert Kamphuis zich op het ondernemerspad begaf met eieren, aardappelen en later een volwaardig groente-en-fruit-aanbod. Nu drijft Arjan van Esch hier zijn ‘Buurtsuper’.
Hindrik de Jager was getrouwd met Harmke Ploeg. Zij kregen één dochter, Antje. Deze Antje was, zoals gezegd, de vriendin van Aafke Lodewegen, de moeder van Martje. Antje werd verliefd op en trouwde later met Johan Schuurman. Deze zou de zaak overnemen van schoonvader Hindrik de Jager. “Het moest allemaal beter, gróter. De ‘mangels” bijvoorbeeld. (Mangel = toestel om linnengoed glad te maken). En de drooghokken. Het mislukte tragisch! De mensen gingen de was vaker zelf doen, het klantenbestand werd kleiner. Niet zo raar, de wasmachines kwamen op!” Toen waren Hindrik de Jager en zijn vrouw Harmke al noodgedwongen verhuisd naar het kleinste deel van de dubbele woning, even verderop aan de Noorderweg, richting begraafplaats. (Nu woont daar de familie Salomons). “Maar ooit was het een bloeiend bedrijf!” benadrukt Martje van der Ploeg, “Hindrik de Jager ging soms met zijn auto de klanten bij langs! Bij die klanten waren vele boeren uit de omgeving van Noordhorn, meestal de meer welgestelde.” Martje herinnert zich nog levendig de strijkplanken met strijkijzers. “Ik ruik het nog! n Heel aparte lucht! Ik voelde me daar thuis!”
Wanneer de wasserij “De Meeuw” is begonnen? Dat jaartal hebben we (nog) niet
achterhaald. In ieder geval was het bedrijf er al in 1911, want toen plaatste Hindrik de Jager een advertentie in het toenmalige “Nieuwsblad van het Noorden”waarin hij 5 gulden beloning in het vooruitzicht stelde van degene die hem kon vertellen wie zijn hond had overreden in de Langestraat…..
Daar Martjes moeder bevriend was met Antje de Jager en die twee veel met elkaar
op trokken, kwam de jonge Martje vaak over de vloer bij de familie De Jager. “Ik heb daar veel gespeeld. Achter het huis was een grote werkschuur en een tuin, een ‘paradijske’! Wat er werd gewassen? Nou, overhemden, losse boorden, schorten, beddengoed…. Losse manchetten, losse ‘befkes’…. En die kleding werd gehaald of gebracht! Ik zie ze nog, de grote manden, de korven met deksels. Veel boeren hadden hun eigen mand, met de naam
erop! Ik heb er wel eens in gezeten! Als de was weer schoon was, en gestreken, werd het vaak met een transportfiets weggebracht.”
Hoe was het thuis bij de familie De Jager? “In de kamer was een beetje een deftige sfeer. Een grote piano met een uil erop, ‘straks vliegt ie me aan’ dacht ik dan wel eens…. Een portret van Willemientje aan de muur. Als klein kind verbasterde ik het tot “Keunemien…” Soms vroegen ze of ik een koekje wilde. Mocht ik zelf het trommeltje halen, een rond tromke, ook zelf weer terugzetten. We aten er ook wel eens, in het keukentje. Gezellig! En ik had daar een poppenwagen om mee te spelen, die hoorde daar. Ik heb ook nooit gezeurd om die mee te mogen nemen naar ons eigen huis! Antje de Jager kwam vaak bij ons visite. Op hoge hakken, mooie kleren aan…. Dan wachtte ik altijd tot ze binnen was en dan riep ik: “Anne! Anne!”En dan zei ze: “Joa laiverd, wat is der??” “Dörst….” En dan bracht ze mij een bekertje water….
Met Sinterklaas mocht ik altijd een bord klaar zetten bij de familie De Jager. Niet in de keuken, maar in de kamer, bij de kachel! De volgende dag ging ik dan vol verwachting kijken wat er was gebracht: Een poppetje, snoep etc. In een mandje mee terug naar huis!
Er was ook een prachtige radio met zo’n grote hoorn! ‘His Masters Voice’! Een kastje met een telefoon, met een draaischijf! Moest je een gesprek aanvragen bij het postkantoor! Dan dacht je als kind: “Staan ze daar te praten, hoe kan dat nou?”
De telefoon was nodig voor de wasserij, de grote boeren hadden ook een telefoon. “O ja, er waren ook kippen en konijnen, voor de slacht. Dat vond ik als kind niet zo mooi! Het vlees werd dan gebraden, er stond een ‘klompkachel’ in de haardruimte. Het vlees werd dan in een braadslee in de kachel geschoven, werkte als een soort oven. De ene kant voor het stoken, de andere voor het braden en koken…. De keuken was een soort ‘Saartje-keuken’ uit de Swiebertje-serie. Voor de kachel langs was een stang, daar kon je iets ophangen om te drogen. Soms werden de klompen heel even in de kachel gezet. Niet te lang, anders scheurden ze…”
Martje is niet naar de kleuterschool geweest, “dat mocht niet van moeder Aaf…Je kon daar allerlei ziektes oplopen… Daardoor was ik tot mijn zesde veel onder de grote mensen. Hindrik de Jager was een lieve man, dan mocht ik op zijn knie zitten: “Hou is t, laiverd?”
Toen Martje en Appie Rosema verkering kregen, gingen ze wel eens op bezoek bij Hendrik de Jager en zijn vrouw. “Tot een uur of 10, dan gingen ze naar bed.” Met de wasserij “De Meeuw” ging het tijdens de bezetting nog zo’n beetje; na de bevrijding ging het fout. Johan
Schuurman, echtgenoot van Antje de Jager (Martjes moe Aafke van der Ploeg maakte ooit de trouwjurk!), ging fors investeren. Dat liep echter verkeerd af. Het bedrijf moest stoppen, het pand werd uiteindelijk verkocht aan Tjerk Trip. Antje en haar drie kinderen woonden een tijdlang in bij Antjes ouders. Het gezin Schuurman heeft ook in Zuidhorn gewoond, “daar waar het kinderwagenfabriekje was, achter het huis van Trip”.
Daarna hebben ze nog in een zomerhuisje bij Norg gewoond. Johan is toen naar
Australië gegaan. Antje volgde later met de kinderen. Hindrik en Harmke hebben
dat eigenlijk maar heel moeizaam kunnen verwerken. De wasserij was hun leven!” (JB)
Hindrik de Jager en zijn vrouw Harmke Ploeg, op latere leeftijd
Hindrik en Harmke de Jager met dochter Antje en de drie kleinkinderen, ergens in Noord-Drenthe. Johan Schuurman zat toen waarschijnlijk al in Australië.
Buurtsuper Van Esch in april 2007. Dit is het pand waarin tot ongeveer halverwege de vorige eeuw de Wasscherij “De Meeuw” was gevestigd
Eerder gepubliceerd in “Noordhorn Nu”, juli/augustus 2013, 10de jaargang nummer 7 (Maandelijks orgaan van de handelsvereniging “Fortuna” en de Vereniging Dorpsbelangen Noordhorn), uitgezonderd de laatste twee foto’s.
Noordhorn heden en verleden 