Noordhorn heden en verleden

Nee, de Noordhorner koren- en pelmolen ‘De Fortuin’ heeft zijn wieken nog niet weer terug. Daarmee zijn de vakmensen van Jellema/Vaags nog wel enkele dagen bezig (tot verdriet van de buren die zelf ook aan het verbouwen zijn…). Maar de roeden zitten wel weer aan de molen, die lange metalen dingen waaraan de wieken worden bevestigd , van twee stukken één gemaakt, zodat ze ook keurig ‘in bad’ konden…. Tijdbestendig, misschien wel 60 jaar….
Het duurde even tijdens die zonnige woensdagmorgen (15/04), maar na de koffiepauze, waarbij de accu’s weer danig werden opgeladen, kwam het ‘hoogtepunt‘. Toen werden de twee roeden naar boven getakeld en keurig in de roedegaten van de molenkap gestoken. En dan is zo’n Vaags-hoogtewerker toch wel bijzonder handig! Ellen Bourgonje (Standplaats, Radio Noord) was nog steeds ter plekke, TV Noord was gearriveerd met een camera, Dagblad-fotograaf Jan Zeeman maakte professioneel werk van het gebeuren en diverse amateurfotografen haalden hun hart op, ja, ik ook….

De Jellemakundigen nemen de delen van de wieken in ontvangst op de molenomloop

Een gemoedelijk onderonsje tussen de huidige en een vroegere molenaar....

Een vernieuwde lier, fleurig rood geverfd, moet ook naar boven naar de omloop worden getakeld

Daar gaat ie!!!

De Vaags-hoogwerker verschijnt op het Fortuintoneel, een gewichtige speler!

Prachtig gezicht! De bakjeman op weg naar de molenkap, waar de roeden onwrikbaar moeten worden geplaatst

Zo, nu gaat het gebeuren! De dorst is gelest, de honger gestild, de concentratie geoptimaliseerd! Daar liggen ze, de nieuwe roeden... Nu nog eventjes naar boven tillen en vastmaken.....

WORDT VERVOLGD
©foto’s: jan blaauw, 15 04 2009

Een jonge enthousiasteling bezig met de Dikke Banden Race in juni 2008

Ja, hij komt er weer aan, de WIELERRONDE van Noordhorn, georganiseerd door Digna Achterhof in samenwerking met de NWVG, de Noordelijke Wieler Vereniging Groningen. Voorafgaand aan de beide dameswedstrijden (daarover later meer!) is er wederom de De Dikke Banden Race voor kinderen tussen 8 en 13 jaar! Het wielerfeest in Noordhorn is op zaterdag 16 mei aanstaande! Kom op, sportieve basisschoolkinderen, doe mee! Zorg er dan wel voor dat je je aanmeldt voor vrijdag 8 mei!!!!!!!!!!!!!! Graag een envelop met € 2,50 (deelnamekosten), maar ook een briefje met je naam, geboortedatum, adres, woonplaats en telefoonnummer inleveren bij Langestraat 40 te Noordhorn! En even kijken waaraan je fiets moet voldoen om deel te kunnen nemen aan die Dikke Banden Race. Je vindt het op www.rondevannoordhorn.nl! Een fietshelm en een rugnummer krijg je voor de wedstrijd in bruikleen! DOE MEE, GEEF JE OP! Voor vrijdag 8 mei! Wees sportief, fiéts!!!

Nog zo'n sportieve deelnemer aan de Dikke Banden Race van 21 juni 2008!

Zonnig weer, nauwelijks wind, werkbare omstandigheden voor de molenbouwers van Jellema (Burdaard) énvoor, nog niet genoemd,  de roedenbouwers van VAAGS (Aalten). Een toenemend aantal kijkers en kiekers aan de kop van de Oosterweg bij de Sicke Benninghestede en langs de huizenkant van de Langestraat. Fietsverkeer dat wel mogelijk is, auto’s die niet door de Langestraat kunnen, maar wel voorzichtig naar of van de Oosterweg. ‘Deskundigen’ die commentaar geven, kinderen die hun ogen uitkijken, honden die het gebeuren voor lief nemen…. Molen ‘De Fortuin’ krijgt zijn wieken terug!

De tweede roede moet worden gelost, weggetakeld naar een plek op het Langestraatasfalt.

Fietsers kunnen de obstakels toch passeren via de Langestraat, goed geconcentreerd

Daar gaat ie, de tweede roede... Je moet je niet voorstellen dat zo'n kunstwerk voortijdig uit de kabels vliegt...

Kijkers bij de Sicke Benninghestede, inclusief Ellen Bourgonje(Radio Noord) en Klaas Hekker (molenaar)

Dan zijn de wieken (fok en Van Bussel...) aan de beurt....

Ja, halen maar, het kan!

Ere wie ere toekomt: de firma VAAGS in Aalten heeft de roeden gemaakt, zo te zien prima kwaliteit, ingeschatte levensduur: 60 jaar...

De vaklui op de molen nemen de diverse onderdelen in ontvangst, zoals de fok- en de Van-Busselwieken

En vanaf de molentrans ziet Noordhorn er stralend en uitermate tevreden uit!

©foto’s: jan blaauw, 15 04 2009

WORDT VERVOLGD!

Noordhorn wordt verrijkt met een winkel, dat is positief nieuws! (Meestal verdwenen er in de laatste decennia middenstanders uit het dorp…) In het pand aan de Langestraat waar het meest recent een slagerswinkel werd uitgebaat, daarvóór ruimte bood aan een slager én een bakker, eerder nog de supermarkt van de familie Hummel herbergde, komt in de loop van de zomer een winkel in curiosa, in vooral tweedehandse hebbedingetjes. De openingsdatum is nog niet geprikt, hangt van meerdere omstandigheden af. Wellicht kan de winkel nog voor de zomer open, anders wordt het in ieder geval augustus of september. De nieuwe ondernemers komen zich al wel met een stand  presenteren op de naderende braderie (9 mei). Lovenswaardig deze ontwikkeling, welkom in Noordhorn!

Het opgeknapte pand waarin een winkel in curiosa wordt gevestigd

Dezelfde winkel in het grotere verband van de Langestraat. Er volgt nog een treffender aankleding

©foto’s: jan blaauw, 29 03 2009

Woensdag 15 juni 2009, een gedenkwaardige dag voor Noordhorn en molenfans in de wijde omtrek! Bovendien een stralende lentedag met ideale omstandigheden voor het plaatsen van de nieuwe roeden aan molen ‘De Fortuin’. Het beeld van het gehandicapte bouwwerk staat ook al lang genoeg op het netvlies van de dorpsbewoners, “wie hebben nou laank genog tegen die meulen in zien blote kont aankeken, nou wordt t teminnent weer n echte meulen!”  (In november 2008 werd de molen ontwiekt).
De dag is nevelig begonnen, de zon levert echter knap werk en zorgt spoedig voor de gouden omlijsting die een dergelijke gebeurtenis verdient. De vrijwillige molenaars zijn in hun nopjes, de medewerkers van Jellema Molenbouw uit Burdaard hebben er zin in, de kraanmachinist van Vrieswijk blijft onverstoorbaar en langzamerhand groeit de publieke belangstelling (en het aantal camera’s, gretig het evenement vastleggend).  De vrachtwagencombinatie die met de nieuwe roeden en wieken komt aangereden, blinkt zelf ook nog van nieuwigheid. Het herstelfeest kan beginnen! Eerst wordt de vrachtwagen gelost: de nieuwe roeden krijgen een plek verderop in de Langestraat, hulphout en wieken worden meteen op de omloop van de molen neergevlijd. De nieuwe roeden imponeren én door hun lengte (toch al gauw zo’n 21, 22 meter), én door hun weerbestendige staat, én door het feit dat elke roede uit twee aan elkaar geschroefde delen bestaat. Een nieuwe ontwikkeling, volgens een ervaren oud-molenaar ook toegepast bij de molen in Onderdendam. In het begin is het af en aan rijdende personenautoverkeer opvallend, waarbij nog niet iedere chauffeur de slaap uit zijn ogen heeft gewreven. Een enkeling ‘kust’ de vrachtwagen, niet zo verstandig…. Nadat alle schoolkinderen zijn afgeleverd wordt het rustiger én gezelliger in, op en rond de molen.

Vrijwillige molenaars, vaklui van Jellema Molenbouw, een Vrieswijk-kraanmachinist en gemeenteman Harm Eding: de warming-up is begonnen...

Er is er maar een, die er echt bovenuit steekt, de Vrieswijkkraan!

De ontwiekte molen lijkt te zeggen: Kom maar op met die nieuwe roeden!

Daar komen ze, de nieuwe roeden en wieken, op een nog bijna nieuwe vrachtwagencombinatie!

Al gauw zweeft de eerste bundel hout naar de molenomloop. Kraan en machinist, een ingespeeld tweetal!

Opvallend rond half negen het intensieve leerlingenbrengverkeer, maar met kundige zijlijnadviezen, pilonnen en een enkele vrachtwagenkus wordt de goede rijroute gevonden...

De eerste nieuwe roede op reis door het luchtruim...

... en de zorgvuldige landing op de Langestraat! Het lijkt wel feest met die bloeiende boompjes!

WORDT VERVOLGD

©foto’s: jan blaauw, 15 04 2009

Welke benaming in het Westerkwartier het meest gebruikt wordt voor de aloude bezigheid van het noten schieten, ik weet het niet. Thuis in Midwolda was het gebruik bekend, maar mijn ouders bleven terughoudend. Later kwam de aap uit de mouw. In het verleden was het met het inzetten van geld nogal eens uit de klauwen gelopen, nare toestanden…. Nu, in het Westerkwartier, is er de laatste jaren een revival van een oud gebruik. Die opleving is denk ik ook te danken aan Radio Noord die jaren geleden al weer met populaire uitzendingen kwam betreffende het noten schieten op het landgoed ‘Nienoord’ bij Leek. Enkele scholen hebben Paasgebruiken ook ingebouwd in hun activiteitenplan en nodigen ouders en grootouders uit om met de kinderen deze gebruiken samen te ‘beleven’. Noten schieten, nootje schieten, nootschieten, riestern….
In Noordhorn organiseert de schietvereniging Noordhorn elk jaar op Paasmaandagmiddag ‘neuten schaiten’ voor leden van de vereniging. Ook dit jaar, in de nieuwe accomodatie van Vereniging Dorpsbelangen aan de Noorderweg (waarin de schietclub een eigen plek heeft gekregen).  De leden nemen de strijd serieus, de ondergrond moet goed zijn, geen oneffenheden. Vandaar dat het een binnenwedstrijd is geworden, in de nieuwe grote zaal van de Dörpsstee. (Eigenlijk ook wel weer jammer, het Paasgebruikwas/is toch een activiteit in de buitenlucht, zeker als het zulk prachtig weer is als op de Paasmaandagmiddag…) Mannen, vrouwen, kinderen…. Gezellig werd het wel, zeker nadat de eerste onwennigheid was weggespeeld. Nootschieten, neuten schaiten, toch maar in ere houden!

Good-old Wiebo Sijtsma legt zijn muntjes op de (volgens hem) juiste plek... Schieten maar!

Sander Homan aan de kogel, kritisch ontspannen gadegeslagen door clubgenoten

Bij het noten schieten staan ook de dames hun mannetje...

Tja, en dan komt het jongste talent Sven iedereen even een lesje leren....

Aan de bar is iedereen winnaar, kundig bediend door Sandrina en Anneke

©foto’s: jan blaauw, 13 april 2009

Overigens werd er op diverse andere plaatsen geriesterd, nootgeschoten, neutje geschoten, neuten schaiten doan… Wél in de open lucht, genietend van het fraaie Paasweer. Hier een gezellig tafereeltje aan de nieuwe Meidoornstraat waar de familie Zwama het Paasgebruik in ere houdt!

Neuten schaiten als Paasmaandagmiddagbezigheid aan de Meidoornstraat

©foto: ginie bakker, 13 04 2009

Gelukkig toch nog enige, vaak toevallige belangstelling voor molen De Fortuin en verteller van dienst Van Iterson

De mooiste Pasen  sinds jaren, wat het weer betreft. Het zou eigenlijk ook een garantie moeten zijn voor het welslagen van het toeristische project “Ei Ei Westerkwartier”, dat op Tweede Paasdag zijn debuut beleefde. Gezien de ervaringen in de nog ontwiekte molen “De Fortuin” in Noordhorn kan daarover gerede twijfel rijzen. Over de hele Paasmaandagmiddag zo’n 25 belangstellenden (van wie een deel dan ook nog onwetend binnenkomt door de toevallige confrontatie met ‘historian ceremonial piper’ René van Iterson, verteller van dienst), dat is karig, gezien de pretentieuze doelstelling. Overigens bleef Van Iterson enthousiast vertellen over de Slag bij Noordhorn in 1581, de inbreng daarbij van de Schotten en de waarschijnlijkheid dat Verdugo toch gelegerd lag rond de molenstee aan de Schippersstraat, en niet bij de Meulenbarg aan het andere eind van de Langestraat. Een bekertje koffie kreeg hij gelukkig van vrijwillige molenaar Klaas Hekker, die zijn molenverhaal ook nog aan een groepje geïnteresseerden kwijt kon. Voor de rest was er zo goed als niets geregeld, was het niet of nauwelijks via de media gecommuniceerd, een kale bedoening, niet passend in een promotend toeristisch project. Op deze wijze is het dan ook promotie-van-lik-me-vestje. Mensen willen , als ze langs komen, het gevoel hebben dat ze welkom zijn, dat ze uitnodigend worden ontvangen, daar was hier te weinig sprake van. En een beetje zorgvuldiger, smaakvoller verpakking had ook niet misstaan. De molen “De Fortuin”verdient beter, Noordhorn verdient beter, en dat geldt ook voor rasverteller en historicus René van Iterson.

Rasverteller Van Iterson geeft zijn levendige visie op de Slag bij Noordhorn in 1581

De prent, ter plekke aanwezig, met een fantasievolle weergave van de Slag bij Noordhorn

©foto’s: jan blaauw 13 04 2009

Noordhorn heeft zijn Paasvuur dus toch (gehad)! Leek het enkele weken geleden opnieuw schipbreuk te lijden door een veel te nat aanvoerveld, toen het weerbeeld kenterde, konden twee droog verlopen zaterdagen er toch nog voor zorgen dat er een respectabele Paasbult werd gebouwd door de Dorpsbelangenvrijwilligers. Wellicht niet de hoogste ooit, vast ook niet de hoogste tot in wijde omtrek, maar wel een bult die, met zorg gebouwd, zijn naam eer aandeed! Nadat de fakkelkaravaan zijn tocht door een deel van het dorp had voltooid, kon de bult zorgvuldig worden aangestoken door enkele goed gecoachte uitverkorenen. Daarna deed het vuur wat er werd verlangd: volop branden! Altijd een indrukwekkend gezicht, daarvan overtuigden zich vele dorpsbewoners, jong en oud. Het was gezellig toeven op het Dorpsbelangenterrein aan de Noorderweg onder ideale weersomstandigheden. Vuur, het houdt iets magisch. Het kan desastreus zijn, maar het blijft ook trekken. Dank aan de Dorpsbelangenvrijwilligers, voor de zorgvuldige gang van zaken! Misschien de fakkeloptocht toch iets later laten beginnen, nog wat meer kinderen daarbij betrekken, de looproute van te voren even bekend maken  en dan… (En zo blijft er gelukkig altijd wel iets te wensen over…)

Nog even een fakkel van vuur voorzien en dan zet de stoet zich in beweging!

Nog iets te veel daglicht, maar desondanks neemt de spanning toe!

En dan word je uitverkoren om de bult aan te steken, een ereportret waardig!

De brand erin, de volwassene houdt het goed in de gaten!

Het vuur vreet zich een weg door de bult!

De ontlading! Dat's nog eens een vuur(tje)!!

Vol ontzag, de mond gesnoerd, kijkt het talrijke publiek naar het Paasvuur!

Een mooi beeld van het Paasvuur 2009!

En dan wordt de vitaliteit van het vuur langzaam minder, komt er een eind aan een geslaagde voorstelling!

©foto’s: jan blaauw, 13 04 2009

Nog steeds de brug des aanstoots, en de schepen worden groter en groter...

Al in het vorige blogje zo aangeduid: ‘De brug des aanstoots’, de verkeersbrug tussen Noord- en Zuidhorn. Die aanduiding werd op 20 april 1972 gebruikt in de kop van een artikel in de Leekster Courant: “Tussen Noord- en Zuidhorn ligt brug des aanstoots”. De niet nader genoemde schrijver heeft een hele krantenpagina gewijd aan Noordhorn met verhalen over de geremde ontwikkeling van het dorp door het ‘Streekplan’, het functioneren van de Vereniging ‘Dorpsbelangen Noordhorn’ en de ergernis betreffende de verkeersbrug. In april 1972 zag de brug er ook nog anders uit. Er waren nog geen zijstukken voor de fietsers en wandelaars, al het verkeer ging over de brug zelf.
In 1972 was er een verkeersintensiteit van 7000 à 8000 auto’s per etmaal. “Soms staan files van 40 auto’s aan weerszijden van de brug te wachten. Het feest begint pas goed als de brug weer opengaat voor het verkeer. Dan moeten ook fietsers en voetgangers over het obstakel. Automobilisten worden geïrriteerd, houden zich niet meer aan de 50 km snelheid, proberen zo gauw mogelijk uit de file te komen en halen op onverantwoordelijke wijze in…” Toén nog geen flitspalen….
Nog zo’n interessante alinea, uit 1972: “In de toekomst zal de automobilist wel eens meer tot de conclusie komen dat hij niet alle rechten heeft en beter de trein tussen Groningen en Leeuwarden kan nemen. Dat gaat vlugger en goedkoper. “  Tja….. Toekomstverwachtingen komen niet altijd voor 100 % uit, zeker niet als het overheidsbeleid uitermate traag de ontwikkeling van het treinverkeer ter hand neemt. Nu nog is het wachten op dubbel spoor op het traject tussen Groningen en Leeuwarden.
Oude kranten zijn altijd interessant. Wat staat er nog meer in dit artikel, april 1972? “Het grootste verwijt kan de planologen anno 1930 worden gemaakt. Zij hebben niet het inzicht gehad dat het Van Starkenborghkanaal de gemeente Zuidhorn hopeloos in tweeën sneed en het verkeer ernstig ging belemmeren. Zij konden dat toen ook nog niet weten. De scheepvaart was veel geringer. Noordhorn was een klein dorp en de kleine dorpen stierven meer en meer uit door de trek naar de stad. (..)
“Was toen het Van Starkenborghkanaal ten noorden van Noordhorn gelegd, dan had nu niemand reden tot klagen. Het verkeer kende geen obstakel tussen Noord- en Zuidhorn en beide dorpen zouden al aan alkaar zijn gegroeid.”
En het verhaal gaat verder met de constatering dat er “vrijwel geen oplossing meer is voor dit probleem”.  
“Een tunnel wordt veel te kostbaar, een hoge brug eveneens. De vraag is of het nog verantwoord is veel geld er aan te besteden, terwijl na 1980 de Rijksweg benoorden Noordhorn een feit wordt. Dan krijgt de brug een plaatselijke betekenis en is alleen nog een hindernis voor het verkeer tussen beide dorpen.”
Nogmaals: Tja…. De geschiedenis laat een ander beeld zien…

Kruising N355 met Langestraat en Industrieweg, soms chaotisch en altijd gevaarlijk...

©foto’s: jan blaauw, 2008