Noordhorn heden en verleden

Henk Geertsema  (Noorderweg) blijft aanvullende informatie vergaren bij “foto’s uit de oude doos“. (Henk, bedankt!) Allereerst de foto die we onlangs afdrukten: Een groep kinderen, begin jaren dertig, in een tuin aan de Achterweg (= Oosterweg). De foto kreeg ik in handen gespeeld via Janna Helmus en is afkomstig van mevr. J.Hiemstra-van der Veen (Ommen). Laatstgenoemde staat zelf ook op de foto, linksvoor. Janna van der Veen heette ze toen, ook wel Jo genoemd. Wat heeft Henk Geertsema gevonden over de deze foto:

Een groep kinderen in de pastorietuin, begin jaren dertig, Noordhorn.

Henk Geertsema: “Vroeger, als klein jongetje, werd je gewaarschuwd door je ouders: ‘Niét spelen bij dominees gracht!!’ Het water lag wat afgelegen, niet veel mensen in de buurt en er zou vroeger een jongetje van de dominee zijn verdronken…. Welke dominee? Het gaat dus om dominee Emmen en zijn zoontje Leendert. Dominee Egbert Emmen was van 27 september 1931 tot 27 januari 1935 predikant bij de Hervormde Gemeente in Noordhorn. Hij kwam van Kuinre en vertrok begin 1935 naar Breda. Zijn zoontje Leendert is geboren op 13 januari 1931 en overleed op 9 november 1934, nog geen 4 jaar oud. Leendert is begraven op de begraafplaats aan de Noorderweg. (Zie o.a. www.graftombe.nl).
De foto (genomen door mevr.Emmen, informatie van mevr.Hiemstra-van der Veen) is gemaakt in de voortuin van de pastorie. Op de achtergrond het huis van Geert Burgler aan de Achterweg.
Ik denk drie kinderen te herkennen: Tweede van links Sien Burgler (Gezina; geboren op 1 april 1922, overleden op 3 juli 1981), dan Jan Willem Burgler en rechts van Leendert Emmen Melis Burgler.
Zoals gezegd linksvoor Janna van der Veen en in de kruiwagen Leendert Emmen. Blijven er nog drie vraagtekens!

Een heel andere foto:

Een voetbalelftal op het veld aan de Noord-Oostkant van Noordhorn, bij de toenmalige boerderij van Veenstra. De foto zou plusminus 1942 zijn genomen, tijdens de bezetting dus.

Henk Geertsema is o.a. op bezoek geweest bij Kees de Haan, Noordhorner pur sang en destijds ook actief als voetballer, dat wil zeggen, meestal als keeper. Er kwamen verrassend veel namen op tafel!
Boven, van links naar rechts: Douwe Geertsema, Derk Jan van der Sluis, Taeke Kazemier, Jan Boer, Harm Dijkstra (broer van Hendrik). 
Onder, van links naar rechts: Klaas van der Velde (toen beter bekend als “Kloas Haals“),  Jo de Haan, Roelof Kazemier, Kees de Haan, Marinus Helmus (broer van o.a. Willie en Piet),  Ep de Vries.

De foto betreft geen elftal van de v.v. Noordhorn! Het gaat hier om een soort ‘bedrijfsvoetbal’. Boer Jan Boer had een elftal samengesteld uit beschikbare arbeidskrachten, allemaal mánnen die wisten wat ‘land bewerken’ was…. Tegen wie ze speelden, is helaas niet bekend.
Meer nieuws????! Sturen naar jan_b@hetnet.nl! Bij voorbaat dank!

Foto 1: mevr.J.Hiemstra-van der Veen (Ommen)
Foto 2: Gerben van der Sluis (Zuidhorn)

Nog niet zo lang geleden publiceerde ik de foto van de vroegere Moeshorn met Jan van der Veen op de voorgrond als paardenbegeleider. Een fraaie opname, gestuurd door Meile en Marjette Tamminga die zelf aan de Moeshorn wonen in het huis dat jarenlang de thuishaven vormde voor de familie Geertsema. Jongste zoon Henk, een zeventiger intussen en al jarenlang wonend aan de Noorderweg, geeft een aanvullende reactie:

Jan van der Veen met paard in de Moeshorn van voor de 'verharding', meer dan 50 jaar geleden

Henk Geertsema:“Een mooi beeld van de oude Moeshorn. Jan van der Veen met een paard aan de leidsels, een beeld dat je toen in die tijd veel zag. Jan van der Veen was een van de vele keuterboertjes die aan de Moeshorn woonden. De weg was slecht, vol kuilen en bulten, maar het was een straat waar iedereen zich thuis voelde. De voortuinen van de huizen zijn nog in vroegere staat, al hebben de meeste bewoners bij de renovatie van de weg grond moeten inleveren om de weg te kunnen verbreden en trottoirs aan te leggen. Bij het boerderijtje van J.Tempel gaat de toegangsweg naar de zijdeur aan de oostkant  nog voor het huis langs! Later is dat veranderd, misschien wel bij de renovatie van de weg. De boompjes op de achtergrond staan in de tuin van toén Klaas Tempel (nu Hoving).
De Moeshorn was in die tijd de enige ‘weg’ in Noordhorn die de stroomvoorziening bovengronds had. Aan de huizen kun je de beugels zien waar de stroomkabels het huis binnenkwamen. De hoofdpaal stond tegenover de huizen 2 en 4, in de tuin van Knooihuizen, eerder De Jong, achter de afrastering van prikkeldraad (‘stiekeldroad’) die om de tuin liep. Als er een storing was, dan klom Beving of een van zijn knechten met klimschoenen in de paal. Aan deze schoenen zaten gebogen ijzers met klemmen die rond de paal klemden. Tegenwoordig komt er een auto met een liftje… Bij storm of ijzel gebeurde het nog wel eens dat 1 of 2 draden braken. Daardoor zijn in die tijd 2 paarden van Aldert Bakker gedood. Op de plaats waar vroeger de hoofdpaal stond, staat nu een metalen hokje op het speelterrein bij de dikke kastanjeboom. Daar kwam vroeger de stroomkabel boven de grond voor de bovenleiding. Dat is dus allemaal veranderd, net als beide huisjes. Nummer 2 (Van der Veen) is compleet vernieuwd en aan nummer 4, mijn geboortehuis, is ook het nodige veranderd.”

De groepsfoto met het uitgebreide gemengde gezelschap, afgedrukt in “Noordhorn Nu” (december 2008 en februari 2009) en ook op deze weblog www.noordhorntoenennu.wordpress.com  terug te vinden, heeft een verrassende reactie opgeleverd. Deze reactie is terug te vinden bij de blog van februari 2009, maar aangezien dat een hoop terugbladeren betekent, kan ik de reactie beter hier prominenter herhalen. Het bericht is afkomstig van Erica van Enk-Kellenbach, in 1943 en 1944 logerend in Noordhorn bij de familie K.Tempel aan de Moeshorn (hoek Noordwijkweg, nu familie Hoving). Laten we echter eerst de grote groepsfoto nog eens afdrukken, want die foto is op zich een herhaling waard als ‘document van een voorbije tijd’….:

Groepsfoto van een uitje naar Noord-Drenthe met paard-en-wagen van Aldert Bakker, in 1943

Anderhalf jaar geleden kreeg ik bij deze foto waardevolle reacties van Tina Stenekes en Willem Zuiderveld (die helaas enkele maanden geleden door een ongeluk ten val kwam en overleed) met vele namen van afgebeelde Noordhorners. Zij wisten ook te vertellen dat het om een uitstapje ging in de bezettingsjaren, 1943 of 1944 en dat Bakker daarvoor zijn paard en wagen optuigde. Bakker reed anders voor het ophalen van melkbussen, een bezigheid die jonge mensen onbekend in de oren klinkt. Voor een gering bedrag kon ieder mee, vertier in oorlogstijd, dat zal er verder in beperkte mate zijn geweest. De NAMEN?
Bovenste rij, van links naar rechts: Mevr.Fokkinga (oma van Tina Stenekes); mevr.Boomsma (moeder van Pop en Koert Boomsma); een niet nader genoemde; A.J.Zuiderveld (de vader van Willem); J.Jonkman (van de Achterweg); G.Kolk; Jan Tempel sr, J. Tempel, mevr.Tempel, G.v.d.Sluis, P.Boomsma, A.Bakker (de organisator en paardenmenner), L.Kazemier; K.Tempel; P.van der Sluis (de vader van o.a. Aaltje Visser-van der Sluis).
Middelste rij: (van links naar rechts) mevr.P.van der Sluis; mevr.P.Boomsma; mevr.Zuiderveld (de moeder van Willem); mevr.G.Kolk; Jilje Fokkinga; Jan Tempel (nu Nieuwstraat); Henk Bovenlander (evacué); Piet van der Sluis; mevr.G.van der Sluis; Pia van der Sluis; mevr.Tempel (Jsr), Willem Zuiderveld; mevr.L.Kazemier; mevr.K.Tempel.
Onderste rij : Helemaal links mevr.J.Jonkman, naast haar Piet Tempel. Derde van rechts (eigenlijk vierde… Als je goed kijkt, zit er als tweede van rechts een kind half verscholen…) Ietje Tempel, nu mevr.L.Pijpker. En de zesde van rechts zou een zoon zijn van L.Kazemier, maar daarvan heb ik geen bevestiging gekregen.

Dan nu de reactie van Erica van Enk-Kellenbach

Ik heb een gedeelte uit de grote groepsfoto gesneden, rechtsonder. Kunnen we de daar afgebeelde ‘paard-en-wagenreizigers’ iets duidelijker zien:

Een uitsnede uit de grote groepsfoto met rechtsboven Riek Tempel-Hekkema en op de voorste rij Erica Kellenbach en haar broertje Frits, Frits hier 2e van links, Erica 4e van links)

Via de mail heb ik een aanvullend bericht gekregen van Erica van Enk, op vragen van mijn kant. Zij stelt daarin dat zij, zowel als haar broer, heel veel goede herinneringen bewaren aan de zomers van 1943 en 1944. ”

Tot zover het bericht van mevr. Van Enk-Kellenbach, die nu in het Overijsselse Goor woont. (Met dank!)
Mocht er nog meer bekend worden over de groepsfoto en vooral ook over de ‘oorlogskinderen’ op die foto, dan komt er een aanvullende blog. (Wie is bijvoorbeeld het kindje dat daar op die voorste rij zo verscholen gaat achter Erica Kellenbach???)